Thema route

Slag om de Grebbeberg markeert het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland

Nederland

Themaroute, ontwikkeld in samenwerking met onze partner

Themaroute, ontwikkeld in samenwerking met onze partner

Markeren

Deel

Type

Wandelen

Afstand

2.21 km

In de zomer van 1939 waren de spanningen in Europa zo hoog opgelopen dat de Nederlandse regering besloot tot mobilisatie van het leger. Op 29 augustus 1939 werden tweehonderdduizend jonge mannen opgeroepen om ergens in Nederland te worden gemobiliseerd. Dat Nederland in de oorlog betrokken zou raken, leek op dat moment nog onwaarschijnlijk, het land was immers neutraal en probeerde dit ook uit te dragen naar het buitenland.

De mannen werden ondergebracht bij families in de gebieden rondom de verdedigingslinies. De inwoners moesten een manier vinden om zich aan deze nieuwe omstandigheden aan te passen en samen te leven met de soldaten. De jonge mannen brachten hun dagen door met oefeningen en het inrichten en klaarmaken van de stellingen. 

De sterkste verdedigingslinie van Nederland was de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Sinds de Eerste Wereldoorlog was er echter weinig onderhoud gepleegd aan de stellingen, waardoor de inrichting hiervan gebrekkig was. Bovendien lag deze te dicht bij de stad Utrecht. Om deze reden werd gekozen voor de meer oostelijk gelegen Grebbelinie als belangrijkste verdedigingslinie. Verspreid over de linie werden betonnen kazematten gebouwd. Een sterk punt van de Grebbelinie werd gevormd door de inundaties. Grote delen van het voorterrein konden onder water worden gezet, waardoor de vijand zich moest concentreren op het beperkte aantal droog liggende gedeeltes. Eén van deze droge routes was de weg tussen Wageningen en Rhenen. 

Op 9 mei 1940 kwamen er ’s avonds verontrustende berichten vanaf de grens. In de nacht van 9 op 10 mei overschreden Duitse legers de Nederlandse grens. In de vroege ochtend van 10 mei werd overgegaan op de evacuatie van de bedreigde gebieden rond de stellingen. Duizenden inwoners van plaatsen als Rhenen, Wageningen en Veenendaal, moesten alles achterlaten en werden met boten naar een veilige plek gebracht. Tegelijkertijd kreeg directeur Ouwehand van majoor Landzaat het bevel de grote roofdieren in zijn dierenpark uit veiligheidsoverwegingen af te maken. Na te zijn opgehouden aan de IJssellinie bereikte de Duitse hoofdmacht diezelfde ochtend Arnhem, vervolgens bezetten zij ’s avonds het ontruimde Wageningen. 

In de vroege ochtend van 11 mei 1940 begonnen zowel aan Duitse als aan Nederlandse zijde de artilleriebeschietingen. De Duitse troepen openden vanuit Wageningen de aanval op de voorposten van de Grebbelinie bij de Grebbeberg. Nederland wist, ook hier is de Tweede Wereldoorlog begonnen. 

Meer weten? Stichting De Greb houdt zich bezig met de geschiedenis van de Slag om de Grebbeberg. De stichting heeft een uitgebreide online bibliotheek met verhalen en artikelen,  doet onderzoek, organiseert rondleidingen en verzorgt lezingen. Zie ook de video ‘De Slag om de Grebbeberg: een introductie in 4 minuten’. 

Met deze wandelroute kun je zelf op stap om te ontdekken wat zich hier op en rond de Grebbeberg heeft afgespeeld in de meidagen van 1940.  

Adres

Grebbeweg 123, 3911 AZ Rhenen

Locaties en verhalen langs de route